Trong mọi công trình, đèn exit là thiết bị PCCC bắt buộc và thường bị xem nhẹ.
Chỉ khi xảy ra sự cố cháy nổ hoặc mất điện đột ngột. Người ta nhận ra giá trị của hệ thống thoát nạn.
Bài viết này, IFire sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên lý hoạt động của đèn exit.
Ngoài ra, nó cập nhật tiêu chuẩn lắp đặt đèn exit, TCVN 13456:2022 đang áp dụng tại Việt Nam. Nó tuân thủ đèn exit, đèn chỉ dẫn thoát nạn, đèn chiếu sáng sự cố, tiêu chuẩn lắp đặt đèn exit, TCVN 13456:2022.
1. Đèn Exit là gì?
Đèn Exit (còn gọi là đèn chỉ dẫn thoát nạn, biển Exit) là thiết bị chiếu sáng.
Ngoài ra, nó gắn chữ EXIT hoặc ký hiệu hình người chạy và lắp tại cửa ra vào, hành lang.
Điều này giúp thoát nạn khi có cháy nổ hoặc mất điện.
Đèn Exit thường đi kèm với đèn chiếu sáng sự cố. Ngoài ra, đèn chiếu sáng sự cố cung cấp ánh sáng tối thiểu trên đường thoát nạn.
2. Nguyên lý hoạt động của đèn Exit
Theo đó, đèn Exit hoạt động dựa trên nguyên lý chuyển đổi nguồn điện tự động.
Khi nguồn bị gián đoạn, đèn sẽ tự động sáng.
- Khi có điện lưới: Đèn sử dụng nguồn điện chính (220V) để chiếu sáng bình thường, đồng thời bộ mạch bên trong sẽ sạc cho pin dự phòng (thường là pin Ni-Cd hoặc Lithium).
- Khi mất điện hoặc xảy ra sự cố: Mạch cảm biến phát hiện mất điện áp lưới trong tích tắc (dưới 0,5 giây) và tự động chuyển sang sử dụng nguồn điện từ pin dự phòng để duy trì ánh sáng.
- Thời gian hoạt động tối thiểu: Theo quy định, đèn phải duy trì chiếu sáng liên tục tối thiểu 2 giờ sau khi mất điện – đủ thời gian để toàn bộ người trong công trình sơ tán an toàn.
Cấu tạo cơ bản của một bộ đèn Exit gồm: khối nguồn (driver), pin sạc dự phòng, bo mạch cảm biến chuyển nguồn, chip LED.
Ngoài ra, mặt hiển thị (mica in chữ EXIT nền xanh, chữ trắng hoặc ngược lại tùy quy chuẩn) liên quan đến đèn exit, đèn chỉ dẫn thoát nạn, đèn chiếu sáng sự cố, tiêu chuẩn lắp đặt đèn exit, TCVN 13456:2022.
3. Tiêu chuẩn lắp đặt đèn Exit tại Việt Nam
Tại Việt Nam, việc thiết kế, lắp đặt đèn Exit và đèn chiếu sáng sự cố phải tuân thủ.
Đồng thời, các văn bản sau phải được tham chiếu.
- QCVN 06:2022/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình, do Bộ Xây dựng ban hành, quy định rõ yêu cầu về lối thoát nạn, chiếu sáng thoát hiểm và đèn báo.
- TCVN 13456:2022 – Tiêu chuẩn quốc gia về hệ thống chiếu sáng sự cố cho nhà và công trình, quy định chi tiết về vị trí lắp đặt, độ rọi và thời gian hoạt động.
- TCVN 3890:2023 – Tiêu chuẩn Việt Nam quy định về hệ thống thiết bị PCCC cho nhà và công trình.
3.1. Yêu cầu về độ sáng (độ rọi)
Theo TCVN 3890 và TCVN 13456:2022.
- Đèn chiếu sáng sự cố có cường độ chiếu sáng ban đầu trung bình là 10 lux, và cường độ chiếu sáng nhỏ nhất tại bất kỳ điểm nào dọc theo đường thoát nạn không được nhỏ hơn 1 lux.
- Độ rọi tại các khu vực chuyển hướng, giao cắt hoặc cửa thoát hiểm cần được tăng cường để dễ quan sát hơn.
- Các tủ trung tâm báo cháy, nút ấn báo cháy, phương tiện chữa cháy phải được chiếu sáng tối thiểu 5 lux tại mặt sàn để dễ xác định vị trí trong tình huống khẩn cấp.
3.2. Yêu cầu về thời gian hoạt động và nguồn điện dự phòng
Ngoài ra, đèn chiếu sáng sự cố và đèn chỉ dẫn thoát nạn phải có nguồn điện dự phòng.
Thời gian hoạt động tối thiểu là 2 giờ kể từ khi mất điện lưới.
3.3. Yêu cầu về vị trí lắp đặt
Đèn chiếu sáng sự cố và đèn chỉ dẫn thoát nạn phải được lắp đặt ở trên các cửa ra vào, hành lang.
Ngoài ra, cầu thang thoát nạn và lối rẽ trên đường thoát nạn được bố trí để chiếu sáng và chỉ dẫn.
Khoảng cách giữa các đèn bảo đảm người dùng luôn nhìn thấy lối thoát nạn trên tuyến di chuyển.
Ngoài ra, về mặt kỹ thuật lắp đặt thực tế các đơn vị thi công thường áp dụng.
- Chiều cao lắp đặt: khoảng 2 – 2,5m tính từ mặt sàn đối với đèn treo tường/hành lang; đèn Exit trên cửa thường lắp ngay phía trên khung cửa.
- Màu sắc và ký hiệu: nền xanh lá – chữ/hình trắng (hoặc ngược lại tùy hệ thống), đảm bảo dễ nhận diện từ xa kể cả trong điều kiện có khói nhẹ.
- Khoảng cách giữa hai đèn liên tiếp: tính toán theo tầm nhìn của mắt người và chiều cao lắp đặt, thường không vượt quá phạm vi quan sát rõ ký hiệu (theo hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất và TCVN 13456:2022).
3.4. Trường hợp có thể miễn lắp đặt
Tiêu chuẩn cho phép không cần bố trí đèn chiếu sáng sự cố tại sân vườn, khu vực sân thượng không có mái che, hoặc tòa nhà cao 1 tầng có diện tích sàn không quá 200 m² và diện tích lỗ hở trên tường ngoài đạt tối thiểu 80%.
4. Liên hệ thực tế tại Việt Nam
Trong quá trình triển khai dự án tại Hà Nội, TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai…, IFire nhận thấy vấn đề thường gặp. Ngoài ra, các thách thức này phổ biến đối với đội ngũ kỹ thuật.
- Nhà xưởng, kho công nghiệp: diện tích lớn, hệ thống kệ hàng cao khiến đèn Exit dễ bị che khuất tầm nhìn. Cần bố trí thêm đèn chỉ dẫn dọc lối đi giữa các dãy kệ, không chỉ tập trung ở cửa ra vào chính.
- Chung cư, tòa nhà văn phòng: cầu thang bộ thoát hiểm thường thiếu ánh sáng tự nhiên, dễ bị bỏ sót khi nghiệm thu PCCC nếu không kiểm tra kỹ độ rọi tại các chiếu nghỉ và điểm chuyển hướng cầu thang.
- Trung tâm thương mại: do thay đổi công năng, bố trí gian hàng liên tục, vị trí đèn Exit ban đầu dễ bị vách ngăn, biển quảng cáo che khuất – cần rà soát định kỳ.
- Bảo trì – kiểm tra định kỳ: theo quy định, đèn Exit cần được kiểm tra chế độ chuyển nguồn (test pin) tối thiểu 1 lần/tháng và kiểm tra toàn diện thời gian duy trì sáng (2 giờ) tối thiểu 1 lần/năm để đảm bảo pin dự phòng không bị chai, hết tác dụng khi cần thiết.
Ngoài ra, nhiều chủ đầu tư chọn IFire có kinh nghiệm để tư vấn thiết kế và thi công.
Việc bảo trì hệ thống đèn exit đúng chuẩn từ đầu giúp tránh sửa chữa khi nghiệm thu PCCC.
5. Kết luận
Đèn Exit không chỉ là một thiết bị chiếu sáng đơn thuần. Nó là một phần quan trọng trong hệ thống an toàn sinh mạng của công trình. Việc lắp đặt chuẩn TCVN 13456:2022, TCVN 3890:2023 và QCVN 06:2022/BXD giúp công trình đạt yêu cầu nghiệm thu PCCC. Ngoài ra, nó đảm bảo an toàn thực sự cho con người khi có sự cố xảy ra.
